Keuzes, iedereen maakt ze en ook iedereen heeft last of profijt van de consequenties die erbij horen. Wat mij betreft een onderwerp wat ontzettend interessant is en waar ik jullie graag in meeneem.
Er zijn namelijk twee uitersten als het gaat om keuzes. Aan de ene kant het gevoel géén keuze te hebben (bijv. op je werk of de taken die je geacht wordt te doen), aan de andere kant te veel mogelijkheden waardoor we keuzestress krijgen (wat is de beste telefoon of welke klus van je eindeloze to-do-lijst moet je als eerste tackelen?).
Kiezen is verantwoordelijkheid nemen
Het is natuurlijk niet heel spannend als je moet kiezen tussen ramen lappen of stofzuigen. (beide blègh😁). Het wordt al anders als je moet kiezen tussen de verjaardag van je beste vriendin of thuisblijven omdat je helemaal kapot bent. Je wilt er natuurlijk graag zijn voor je vriendin, maar wat als het ten koste gaat van je gezondheid en je de volgende dag ziek thuis moet blijven? Of heb je genoeg reserve en kun je op karakter een nacht doorhalen én de volgende dag weer present op je werk zijn?
Een ander voorbeeld is welke boodschappen je koopt. Ga je voor makkelijke maaltijden die iets minder gezond zijn (maar hé, dan kan er in ieder geval gegeten worden) of kies je voor maaltijden die gezonder zijn, maar waar je meer moeite in moet steken.
Het een is niet per definitie beter als het ander en veel hangt af van de omstandigheden van het moment. Belangrijk is dat je verantwoordelijkheid neemt voor je keuze. Als jij precies weet waarom je iets doet hoef je je niet schuldig te voelen en weet je dat het de juiste keus voor dat moment is. Ook als dat betekent dat je de verjaardag van je beste vriendin mist of een gekochte schaal lasagne in de oven schuift.
Elke keuze heeft consequenties
Consequenties hoeven helemaal niet erg te zijn, als je er maar over nagedacht hebt en ermee kunt leven. Zo heb ik bijvoorbeeld de keus gemaakt mijn robotstofzuiger door de week het werk te laten doen en zelf op zaterdag met de stofzuiger door het huis te gaan. De consequentie van deze keuze is dat er door de week stof in hoekjes blijft liggen en dat niet alle ruimtes elke dag gezogen worden. Piet (ja zo heet mijn robotvriend) doet elke nacht de kamer en keuken en dat voldoende voor mij, ik kan prima over een beetje stof hier en daar. Dit is natuurlijk een relatief kleine opoffering, maar hetzelfde is in principe van toepassing op grotere problemen.
Als er bijvoorbeeld alleen maar ruzie is tussen jou en je familie, dan kun je ervoor kiezen om het contact te verbreken. De plus is dat het beter is voor je (geestelijke) gezondheid, de min is dat je je familie kwijt bent. Is dat een consequentie die je bereid bent te dragen? In sommige gevallen zal het antwoord ja zijn, in andere gevallen nee. Ook het omgekeerde (het contact behouden) is een keuze met bepaalde consequenties. Welke keuze de juiste is, is voor elke situatie en persoon verschillend.
Wat nou als je fout kiest?
Een van de grootste stressfactoren is de angst om ‘fout’ te kiezen. Hoe meer keuzes er zijn, hoe groter de angst, en ook hoe groter de ontevredenheid over wat je uiteindelijk hebt gekozen. Er zijn veel onderzoeken naar gedaan, ik zal je er niet mee vermoeien😉. Maar er zijn wel een paar dingen waar je rekening mee kunt houden als het gaat over de angst om verkeerd te kiezen.
Je kiest met de kennis van nu
Als je over 10 jaar voor dezelfde keuze staat kies je misschien anders, want je bent zoveel wijzer. Omdat we nog altijd niet kunnen tijdreizen is het belangrijk om te beseffen dat je de keuzes altijd maakt met de maximale kennis van dat moment. Dus wees een beetje lief voor jezelf wil je?
Je leert van ‘foute’ keuzes
Soms moet je gewoon ervaren wat niet bij je past. Dat kan niemand je leren, je moet zelf op je plaat gaan. Niet leuk, wel nuttig. En over het algemeen niet het einde van de wereld.
Bang om fout te kiezen is stiekem angst om iets kwijt te raken.
We zijn geneigd om te focussen op wat we kwijtraken i.p.v. wat we te winnen hebben. Dat laatste kunnen we vaak niet goed overzien en dat vindt ons brein nou eenmaal eng. Daarom kiezen veel mensen liever voor zekerheid en behouden wat ze hebben, dan voor het onbekende met meer potentie.
Niet kiezen is ook een keuze
Als het aantal mogelijkheden te groot is of de consequenties zijn te spannend, dan zie je weleens dat er geen keuze gemaakt wordt. Het voelt veiliger om dan maar niks te doen. Maaar… (en dat vind ik een Grote Maar) wat er in zo’n geval feitelijk gebeurt, is dat je de keuze aan een ander overlaat. Aan je partner, aan de tegenpartij, aan de tijd of aan het toeval. Besef dat je alle regie uit handen geeft en mogelijk met consequenties wordt geconfronteerd die je niet wilt. Een onschuldig voorbeeld is niet willen kiezen wat je wilt eten om vervolgens een maaltijd op tafel aan te treffen die je niet lekker vindt. Bummerrr, maar in mijn ogen heb je dan niet meer het recht om te mopperen😁.
The best decision is the right decision
The next best decision is the wrong decision
The worst decision is no decision
– Scott McNealy –
Een geweldig voorbeeld van niet kiezen is de reclame van Royal Club: ‘Doe maar een frisje’ waarbij de beste man eindigt in een victoriaans pak met een garnalenauto bij een nucleair gebouw als huis. Heerlijke reclame, met een goede onderliggende boodschap. https://www.youtube.com/watch?v=eiTeuW_Njss&t=32s
En als je geen keuze hebt?
Dan heb je altijd nog wél de keuze hoe je ermee omgaat. Het leven is helaas niet zo maakbaar dat je altijd wat te kiezen hebt. Er zijn nou eenmaal omstandigheden en gebeurtenissen die je overkomen en waar je mee moet dealen. Maar dan nog heb je altijd de keuze hoe je met de situatie omgaat. Je kunt natuurlijk boos worden en overal tegenaan schoppen (wat ook heerlijk op kan luchten, eerlijk is eerlijk). Maar je kunt er ook voor kiezen om er het beste van te maken en jezelf veel leed en ergernis te besparen.
Serenity Prayer:
‘Grant me the serenity to accept the things I cannot change,
courage to change the things I can,
and wisdom to know the difference.’
Tips bij het maken van keuzes
- De strijd gaat soms tussen je hoofd en je hart. En je hoofd kan enorm goed redeneren, maar je hart weet al lang wat je echt wilt. Probeer het volgende maar eens uit: laat je vriend, moeder of een random vreemdeling op straat een (niet definitieve) keus voor je maken. Vaak merk je dan direct of het goed of fout voelt. Stiekem opgelucht dat je moeder kiest voor bosbessentaart? Dan was dat onbewust ook jouw voorkeur. Baal je als je vriend zegt dat je de rode auto zou moeten kiezen? Duidelijk signaal dat je toch de blauwe leuker vindt.
- Foute keuze gemaakt? Dan verander je van koers naar de juiste keuze. Het kan niet altijd, maar in de meeste gevallen kan er meer dan je denkt, al moet je mogelijk je ego wel even in de hoek zetten.
- Te veel mogelijkheden? Maak een top 5 om uit te kiezen, de rest schrap je rücksichtslos. Uit studies blijkt dat hoe meer keuzes je hebt, hoe lastiger het wordt. In een van de onderzoeken konden klanten kiezen uit 24 verschillende soorten jam. Het resultaat was veel belangstelling, maar weinig verkoop. Toen zet het experiment nog een keer deden met maar 6 soorten jam bleek er ineens veel meer verkocht te worden. Minder keuzes, minder stress.
Ook ik moest kiezen
Om te voorkomen dat dit een artikel een leestijd van anderhalf uur zou krijgen heb ik dus ook keuzes gemaakt. Zeker 15 subonderwerpen over het maken van keuzes zijn geschrapt. Maar wees niet getreurd: ze staan op mijn to-do lijstje, dus er komt een moment dat ik weer een aantal van die ideeën op tafel gooi😉.
